Bileşke Kuvvet

Kuvvet Nedir?

Cisimleri hareket ettirebilen, hareket eden cisimleri durdurabilen veya yavaşlatan veya hızlandıran, cismin yönünü ve doğrultusunu değiştirebilen, cisimlerin şeklini değiştirebilen her türlü etkiye kuvvet adı verilir.
Kuvvet dinamometre ile ölçülür.
Kuvvet “F” harfi ile gösterilir.
Kuvvetin birimi Newton’dur. “N” harfi ile gösterilir.
Her kuvvetin büyüklüğü, yönü ve doğrultusu vardır.
Kuvvet, yönlendirilmiş doğru parçaları ile gösterilir. Çizilen okun sivri ucu kuvvetin yönünü gösterir.

Kuvvetin Yönü, Büyüklüğü ve Doğrultusu

Tek tarafa doğru uzanan doğruya yön denir. Yön belirli bir istikameti belirtmek için kullanılır.

Bir noktadan İki tarafa doğru uzanan sonsuz doğruya doğrultu denir. Doğrultulara isim verirken hangi yönlere doğru uzuyorsa o isimlerle adlandırılır.

Kuvvetin sahip olduğu etkinin değerine kuvvetin büyüklüğü denir. Örneğin aşağıda verilen kuvvetin büyüklüğü(şiddeti) 6 Newton’dur.

Bileşke Kuvvet

İki ya da daha fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvete bileşke kuvvet denir.
Bileşke kuvvet “R”ile gösterilir.
Bileşke kuvvet net kuvvet(F_net)olarak da isimlendirilir.
Yönleri ve doğrultuları aynı olan kuvvetlerin bileşke kuvvetleri hesaplanırken ne kadar kuvvet varsa hepsi toplanarak bileşke kuvvet bulunur.

Örnek:

F₁ ve F₂ kuvvetleri aynı yönlü olduğu için bileşke kuvvetin büyüklüğünü kuvvetleri toplayarak buluruz;

R = F₁ + F₂ eşitliğinden

R = 8 + 6

R = 14 N olarak hesaplarız.

Doğrultuları aynı, yönleri farklı olan kuvvetlerin bileşke kuvvetleri hesaplanırken ne kadar kuvvet varsa büyük olandan küçük olan çıkarılarak bileşke kuvvet bulunur.

Örnek:

F₁ ve F₂ kuvvetleri zıt yönlüdür. Buna göre cisme etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğünü,

R = F₁ – F₂ eşitliğinden

R = 6 – 2 = 4 N olarak hesaplarız.

Dengeleyici Kuvvet

Dengelenmemiş kuvvetler, net kuvvete eşit büyüklükte ve zıt yönde kuvvet uygulanarak dengelenir. Bu kuvvete dengeleyici kuvvet denir.

Dengelenmiş Kuvvetler

Bir cisme etki eden kuvvetlerin bileşkesi yani net kuvvet sıfır ise cisme etki eden kuvvetlere dengelenmiş kuvvetler denir.

Dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altındaki cisim başlangıçta duruyorsa durmaya devam eder.

Dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde olan cisimler başlangıçta hareketli ise hareketine aynen devam ederler.

Masada duran saat, duvarda asılı resim, sabit süratle giden araba, duran araba dengelenmiş kuvvetler altındadır.

Dengelenmemiş Kuvvetler

Bir cisme etki eden kuvvetlerin bileşkesi yani net kuvvet sıfır değilse cisme etki eden kuvvetlere dengelenmemiş kuvvetler denir.

Dengelenmemiş kuvvetlerin etkisinde olan bir cisim; hızlanabilir, yavaşlayabilir, yön ve şekil değiştirebilir.

Hızlanan bir otomobil, daldan düşen elma, yavaşlayan bisiklet dengelenmemiş kuvvetlere örnektir.

İlgili İçerik