Uzay Araştırmaları
- Uzayda veya gökcisimlerinin üzerinde yapılan incelemeler, çeşitli gözlemler ve bunların sonucunda elde edilen verilere uzay araştırmaları
- Uzay araştırmaları ile ilgilenen bilim dalına Astronomi(Gök Bilimi) Astronomi ile ilgilenen bilim insanlarına ise Astronom(Gök Bilimci) denir.
- Uzay araçları ile uzaya çıkan insanlara Astronot denir.
Uzay Teknolojileri
Uzay araştırmaları için kullanılan teknolojiye denir. Uzay istasyonları, uzay sondaları, uzay mekikleri, uzay roketleri, yapay uydular gibi önemli teknolojik araçlar vardır.
Uzay İstasyonu:
İnsanlı uzay araçlarıdır. Astronotların konakladıkları, uzay araştırmalarıyla ilgili çalışma yaptıkları, çeşitli deneyleri gerçekleştirdikleri uzay araçlarıdır.
Uzay Sondası:
İnsansız uzay araçlarıdır. Gökcisimleri ve uzay hakkında veri toplarlar. Uzaktan kumanda edilebilen uzay araçlarıdır.
Uzay Mekiği:
İnsanlı uzay araçlarıdır. Tekrar kullanılabilme özelliğine sahiptir. Uzaya uydu taşıma, uzaya malzeme taşıma gibi işler için kullanılır.
Uzay Roketi:
İnsansız uzay araçlarıdır. Uzay araçlarının ve yapay uyduların uzaya çıkarılmasında kullanılır.
Yapay uydular:
İnsanlar tarafından yapılan, Dünyanın veya başka bir gezegenin yörüngesine yerleştirilen uzay araçlarıdır. Haberleşme, meteoroloji, gözlem, askeri, uzay araştırması gibi çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır.
Ülkemizin Uzaya Gönderdiği Uydular
Haberleşme Uyduları: Türksat 1B, Türksat 1C, Türksat 2A şu an aktif olmayan haberleşme uydularımızdır. Türksat 3A, Türksat 4A, Türksat 4B, Türksat 5A, Türksat 5B ve Türksat 6A şu an aktif olan haberleşme uydularımızdır.
Gözlem Uyduları: Göktürk 1, Göktürk 2, İmece uydusu şu an aktif olan gözlem uydularıdır. Bilsat ve Rasat uydusu aktif olmayan gözlem uydusudur.
Teknoloji ve Uzay Araştırmaları
Uzay araştırmalarında kullanılan pek çok teknoloji günlük yaşamda da önemli yer bulmaktadır. Bunlardan bazıları aşağıdaki gibidir;
- Dijital termometreler
- Joystikler
- Güneş Panelleri
- Teflon
- Tükenmez kalem
- Navigasyon cihazı
- Alüminyum folyo
- Diş teli
- Yapay kalp pompası
- Duman dedektörü
- İtfaiyeci tüpü ve maskesi
- Cırt cırt
Uzay Kirliliği
İnsanlar tarafından yapılmış, Dünya’nın çevresinde veya farklı yörüngelere oturmuş, görevini tamamlamış ve bir işlevi olmayan; uydu parçaları ve roketler, uzay araçları ve uzay araçları atıkları, yapay uydular gibi cisimlerin uzayda oluşturduğu kirliliğe denir.
Teleskop
Uzaktaki gökcisimlerini görebilmek veya gördükleri gökcisimlerini daha iyi incelemek için kullanılan optik araçlara teleskop denir. Gök bilimlerinde kullanılan ilk teleskop 1609 yılında Galileo Galilei tarafından yapılmıştır. Optik teleskoplar, Radyo teleskopları, X-ışını teleskopları, Kızılötesi ışını teleskopları, Gama ışını teleskopları olmak üzere farklı teleskop çeşitleri vardır.
Gözlemevi(Rasathane)
Gök Bilimcilerin gök cisimlerini incelediği ve içerisinde çok güçlü teleskopların bulunduğu yapılardır.
Gözlemevi kurulacak yerlerde bulunması gereken özellikler;
- Bulutlu gün sayısının az olması
- Hava ve ışık kirliliğinin en az seviyede olması
- Deprem kuşaklarından uzak olması
- TV ve radyo yayınlarından uzak olması
- Ulaşımın olanaklarının uygun olması
Astronomi Alanında Çalışma Yapan Bilim İnsanları
Galileo Galilei: İcat ettiği teleskopla gök cisimlerini incelemiş, jupitere ait uyduları keşfetmiştir.
Harezmi: Cebir bilimiyle ilgilenen ilk Türk bilim insanı olarak bilinir. Astronomi ve matematik dalında incelemeler yapmıştır.
Uluğ Bey: Semerkant’ta rasathane yaptırmıştır. İlk kapsamlı yıldız cetveli olan “Yıldızlar Cetveli” büyük önem taşımaktadır.
Biruni: Japonya ve Amerika’nın varlığından ilk bahseden bilim insanıdır. Dünya’nın döndüğünü belirten ilk bilim insanıdır. Güneş ve gezegenlerin hareket yönlerini tespit etmiştir.
Ali Kuşçu: Çeşitli güneş saatleri yapmıştır. İlk ay haritasını çizmiştir. Ayın bir bölümüne Ali Kuşçu’nun adı verilmiştir.
Ömer Hayyam: Dünyanın ilk rasathanesini kuran, Celali Takvimi’nin hazırlayan İranlı bilim adamıdır.
Takuyiddin: Osmanlıda ilk rasathaneyi kurmuştur. Rasat aletlerine saniye derecelendirmesi koyan ilk bilim insanıdır.
Johannes Kepler: Gezegenlerin Güneş’e olan uzaklıklarını hesaplamıştır. Geliştirdiği teleskop sayesinde gökcisimlerinin hareketini incelemiştir.
Jan Hendrik Oort: Samanyolu Galaksisi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan bilim insanı, galaksinin dönme hareketini açıklamış, sarmal yapıda olduğunu keşfetmiştir.
Georges Lemaitre: Büyük patlama teorisini ilk ortaya atan rahip ve bilim adamı. Evrenin bir zamanlar bir atomun içinde sıkışmış olduğunu, parçalanan atomun evreni oluşturduğunu ileri sürdüğü görüşü önceleri kabul görmese de daha sonra birçok delille birlikte kabullenildi.
Edwin Hubble: Evrenin sürekli genişlediğini ispatlayan, yıldızların uzaklaştıklarını bize ulaşan renklerindeki farklılaşmalar sayesinde ortaya koyan, Samanyolu’ndan farklı galaksiler de olduğunu ispatlayan bilim adamı.