Sürtünme Kuvveti
- Yüzey ile cisim arasında, cismin hareketini zorlaştıran veya engelleyen kuvvete sürtünme kuvveti
- Sürtünme kuvveti temas gerektiren bir kuvvettir.
- Sürtünme kuvveti hareket yönüne genellikle zıttır.
- Hareket eden cisimleri yavaşlatır ve durdurur. Duran cisimlerin hareket etmesini zorlaştırır.
Sürtünme kuvveti nelere bağlı?
Cismin ağırlığına: Cismin ağırlığı artarsa sürtünme kuvveti de artar. Karda kayan arabaların ağırlığı artırılarak sürtünme kuvveti artırılmaya çalışılır.
Yüzeyin cinsine: Yüzeyin pürüzlü olup olmamasına bağlıdır. Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti daha fazladır. Örneğin; cam, buz ve fayans yüzeylerde sürtünme kuvveti az olduğu için cisimler daha kolay hareket ederken, halı veya toprak zeminde sürtünme kuvveti daha fazla olduğu için daha zor hareket eder.
Sürtünme Kuvvetinin Olumlu Etkileri
Araçların durabilmesi, yürüyebilmemiz, elimize aldığımız bir cismin kaymadan tutabilmemiz, kibritin yanması, yazı yazmamız, yazdığımız bir yazıyı silmemiz gibi durumlar.
Sürtünme Kuvvetinin Olumsuz Etkileri
Bir gitar yüzeyinin zamanla eskimesi, makine parçalarındaki aşınmalar, çok sık açılıp kapatılan bir kitabın kapak ve sayfalarının yıpranması gibi durumlar.
Sürtünme kuvvetinin artırılması örnekleri
- Karın üzerine kum veya tuz serpilmesi.
- Haltercilerin ellerine toz sürmesi
- Kışın arabaların tekerleklerine zincir takılması.
- Merdivenlere kaydırmaz bantlar yapıştırılması.
- Sporcuların kramponlarının altında dişler bulunması.
- Ayakkabıların altının girintili ve çıkıntılı olması.
Sürtünme kuvvetinin azaltılması örnekleri
- Kapıların gıcırdamasını engellemek için kapı menteşeleri yağlanır.
- Sıkışan yüzüğü çıkarabilmek için parmak sabunla veya yağ ile kayganlaştırılır.
- Uçakların ve yarış arabalarının uçlarını sivri yapılması.
- Valizlerin sürtünmesini azaltmak için altına tekerlek takılmıştır.
- Gemilerin suda sürtünmesini azaltmak için uçları V şeklinde yapılmıştır.
Hava ve Su Direnci
Hava ve su, cisimlerin hareketini engelleyici etkiye sahip olabilir. Suyun cisimlerin hareketine karşı gösterdiği zorluğa su direnci, havanın cisimlerin hareketine karşı gösterdiği zorluğa ise hava direnci adı verilir. Araçlar hava ve su direncinden en az etkilenecek şekilde tasarlanır.
Yarış arabaların, uçakların, gemilerin uç kısımlarının sivri olması gibi. Bazı durumlarda ise sürtünme kuvvetini artıracak şekilde tasarım yapılır. Paraşütlerin yere güvenli inmeleri için geniş yapılması.